"तुम मुझे यूँ भुला ना पाओगे...", "पुकारता चला हूँ मैं...", "चाहूँगा मैं तुझे साँझ सँवेरे...", "चौधवीं का चाँद हो... या आफताब हो...", ही आणि अशी अनेक अप्रतीम गाणी आपल्या मधाळ स्वरांनी अजरामर करणारे गायक म्हणजेच रफ़ीसाहब ऊर्फ आपल्या सर्वांच्या परिचयाचे मोहम्मद रफ़ी...
कागदावरच्या अगणीत गाण्यांना बोलकं करणाऱ्या रफ़ीसाहेबांनी १९४१ साली प्रदर्शित झालेल्या "गुल बलोच" या पंजाबी चित्रपटातल्या "सोणिये नी हीरिये नी..." या गीताला प्रथम आपला आवाज दिला. नौशादजींचं संगीत लाभलेला १९४५ साली प्रदर्शित झालेला "गाँव की गोरी" हा, पार्श्वगायक म्हणून रफ़ीसाहेबांचा पहिला चित्रपट ठरला. त्याच चित्रपटातल्या "अजी दिल हो क़ाबू में..." या गाण्याद्वारे त्यांनी हिंदी चित्रपटसृष्टीत पहिलं पाऊल ठेवलं...
रफ़ीसाहेबांनी अनेक दिग्गज संगीत दिग्दर्शकांसोबत आपली जोडी जमवली. नौशाद, सचिन देव बर्मन, राहुल देव बर्मन, शंकर-जयकिशन, रवि, कल्याणजी-आनंदजी, लक्षमीकांत-प्यारेलाल, मदन मोहन, ओंकार प्रसाद नय्यर या मातब्बरांनी संगीतबद्ध केलेली असंख्य गाणी रफ़ीसाहेबांनी गायली आणि लोकप्रियही केली. इतकंच नाही, तर अनेक उद्योन्मुख संगीतकारांच्या गीतांना आवाज देत रफ़ीसाहेबांनी त्यांची गाणी आणि त्यांचं नाव प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवलं...
रफ़ीसाहेबांचा आवाज इतका सुंदर होता की कुठल्याही भावातलं गाणं उठून यायचं. "आगे पीछे हमारी सरकार... यहाँ के हम हैं राजकुमार..." किंवा "चाहे कोई मुझे जंगली कहे..." ही उडत्या चाली धमाल गाणी असोत; "एहसान तेरा होगा मुझपर..." किंवा "मेरे मेहबूब तुझे..." ही शांत प्रेमगीतं असोत अथवा, "बाबूल की दुवाएँ लेती जा..." किंवा "यह दुनिया यह महफिल... मेरे काम की नहीं..." यासारखी गंभीर दर्दभरी गाणी असोत, प्रत्येक गाण्यातले भाव, गाणं ज्या कलाकारावर चित्रित होणार आहे त्या कलाकाराच्या बोलण्याचा लेहेजा, या सगळ्याचा अभ्यास करून रफ़ीसाहेब त्या त्या गाण्याला आवाज द्यायचे...
रफ़ीसाहेबांनी अनेक सहगायकांसोबत गाणी गायली आहेत, पण त्यांच्या लक्षात राहणाऱ्या जोड्या फक्त दोनच होत्या. रफ़ी-आशा आणि रफ़ी-लता. पडद्यावर नायक-नायिकांच्या जोड्या जशा प्रचलित होत्या तशाच पडद्यामागे रफ़ी-आशा व रफ़ी-लता या जोड्या आजही प्रेक्षकांमध्ये लोकप्रिय आहेत. हिंदीत हजारो गाणी गाणाऱ्या रफ़ीसाहेबांनी इतर भाषांमधील गाण्यांनाही त्यांच्या मंत्रमुग्ध करणाऱ्या स्वरांनी वेगळीच ऊंची गाठून दिली. मराठी, तेलगू, कन्नड, पंजाबी, आसामी, सिंधी अशा अनेक भाषांतील गाणी रफ़साहेबांच्या स्वरांनी सजली...
रफ़ीसाहेब अजून दोन गोष्टीसाठी प्रसिद्ध होते. त्या गोष्टी म्हणजे रफ़ीसाहेबांची दिलदार वृत्ती आणि 'पैसा फेको तमाशा देखो...' न करणारा त्यांचा स्वभाव. नौशादजींनी एका मुलाखतीत सांगितलं, की रफ़ीसाहेब कधीच भिकाऱ्यांना पैशाची मदत करत नसत. उलट त्यांच्या गाडीतून अन्नाचे डबे नेऊन भिकाऱ्यांना खायला घालत. नौशादजींच्या म्हणण्यानुसार, पैसे देऊन प्रशंसा मिळवण्यापेक्षा दिलेल्या अन्नामुळे समोरच्याचं पोट तरी भरेल असा रफ़ीसाहेबांचा विचार असायचा...
रफ़ीसाहेबांच्या दिलदारवृत्तीचेही बरेच किस्से आहेत. त्यांच्या गायनाचा मोबदला देण्यासाठी जर एखाद्याकडे पैसे नसतील, तर रफ़ीसाहेब त्यांच्याकडून फक्त एकच रुपया घ्यायचे. इतकंच नाही, तर काहींना आपला जम बसवण्यासाठी रफ़ीसाहेबांनी दिलखुलासपणे पैशाचीही मदत केली आहे. स्वर सम्राट तर ते होतेच, पण अशा काही आठवणींमुळे रफ़ीसाहेब दिलदार म्हणून देखील ओळखले गेले. आज २४ डिसेंबर. या दिलदार गानसम्राटाचा वाढदिवस. आपल्या सुरेल स्वरांनी गाण्यांना अमर करणाऱ्या रफ़ीसाहेबांना माझा मानाचा मुजरा...
तू रहे याद हज़ारों साल...
यह मेरी है आरज़ू...
Happy birthday to you...
Happy birthday to you...
Happy birthday ओ रफ़ीसाहेब...
Happy birthday to you...
@ अनिकेत परशुराम आपटे.
No comments:
Post a Comment